قرمزی، خارش یا پوسته‌پوسته‌شدن لبه پلک ممکن است در نگاه اول مشکل ساده‌ای به نظر برسد، اما وقتی این علائم تکرار شوند، احتمال دارد با بلفاریت چشم روبه‌رو باشید. این بیماری یکی از مشکلات شایع پلک است و می‌تواند در هر سنی ایجاد شود. در بسیاری از افراد، علائم مدتی بهتر می‌شوند و دوباره بازمی‌گردند.

بلفاریت معمولاً بین افراد منتقل نمی‌شود و در اغلب موارد نیز به بینایی آسیب دائمی وارد نمی‌کند. اگر آن را کنترل نکنید، ممکن است خشکی چشم، گل‌مژه، شالازیون یا مشکلات سطح چشم ایجاد شود.

بلفاریت با مشکلات زیبایی اطراف چشم که ممکن است با روش‌هایی مانند بلفاروپلاستی، جوان‌سازی دور چشم یا لیفت ابرو برطرف شوند، تفاوت دارد و یک اختلال التهابی در لبه پلک محسوب می‌شود.

بلفاریت چشم چیست؟

بلفاریت چشم به التهاب لبه پلک گفته می‌شود؛ یعنی ناحیه‌ای که مژه‌ها و غدد چربی کوچک پلک در آن قرار دارند. این بیماری ممکن است یک یا هر دو چشم را درگیر کند و اغلب دوره‌ای و مزمن است.

پزشکان معمولاً آن را به 2 نوع اصلی تقسیم می‌کنند.

1. بلفاریت قدامی بیشتر پوست لبه پلک، ریشه مژه و فولیکول‌های مژه را درگیر می‌کند.
2. در مقابل، بلفاریت خلفی بیشتر با اختلال غدد میبومین مرتبط است؛ غددی که چربی لازم برای پایداری لایه اشکی را تولید می‌کنند.

در بعضی افراد هر دو نوع هم‌زمان وجود دارند.

این بیماری معمولاً قابل کنترل است، اما ممکن است کاملاً و برای همیشه از بین نرود. به همین دلیل اگر علائم مکرر دارید، رعایت بهداشت پلک حتی پس از بهترشدن علائم اهمیت دارد.

علت التهاب پلک چشم

التهاب پلک چشم یک علت واحد ندارد. افزایش بیش‌ از حد باکتری‌هایی که به‌طور طبیعی روی پوست زندگی می‌کنند و مسدودشدن یا اختلال عملکرد غدد چربی پلک از مهم‌ترین عوامل شناخته‌شده هستند.

برخی مشکلات پوستی نیز زمینه بروز یا تشدید بیماری را فراهم می‌کنند.

درماتیت سبورئیک یا شوره سر و ابرو، روزاسه، پوست چرب و بعضی واکنش‌های حساسیتی با بلفاریت ارتباط دارند.

در برخی موارد نیز انگل مایت میکروسکوپی دمودکس در ریشه مژه‌ها نقش دارد.

بنابراین اگر التهاب پلک چشم شما مرتب عود می‌کند، فقط تمیزکردن پلک کافی نیست و بهتر است پزشک وجود بیماری پوستی، خشکی چشم، اختلال غدد میبومین یا دمودکس را نیز بررسی کند.

علائم بلفاریت چشم

علائم بلفاریت در بسیاری از افراد صبح‌ها شدیدتر است. ممکن است هنگام بیدارشدن احساس کنید پلک‌ها به یکدیگر چسبیده‌اند یا اطراف مژه‌ها پوسته و ترشحات خشک‌شده وجود دارد.

علائم شایع بلفاریت عبارتند از:

• قرمزی و تورم لبه پلک
• خارش، سوزش یا احساس درد و تحریک
• پوسته یا چربی اطراف ریشه مژه‌ها
• احساس وجود شن یا جسم خارجی در چشم
• اشک‌ریزش یا خشکی چشم
• حساسیت به نور
• چسبیدن پلک‌ها به هم هنگام صبح
• تاری دید موقت که ممکن است با پلک‌زدن بهتر شود

در موارد طولانی‌مدت ممکن است مژه‌ها بریزند، تغییر جهت دهند یا لبه پلک دچار تغییرات مزمن شود.

اگر درد واضح چشم، قرمزی شدید یا کاهش و تغییر دید دارید، بهتر است این علائم را فقط به بلفاریت نسبت ندهید و برای بررسی به چشم پزشک مراجعه کنید.

روش‌های درمان بلفاریت چشم

پایه درمان بلفاریت چشم در بیشتر انواع بیماری، مراقبت منظم از لبه پلک است.

کمپرس گرم به نرم‌شدن ترشحات و پوسته‌ها کمک می‌کند و تمیزکردن ملایم لبه پلک، چربی و مواد تجمع‌یافته اطراف مژه را کاهش می‌دهد. این مراقبت ممکن است حتی پس از فروکش‌کردن علائم نیز لازم باشد. درمان‌های دیگر شامل موارد زیر هستند:

داروهای آنتی‌بیوتیکی

اگر پزشک تشخیص دهد باکتری‌ها در ایجاد التهاب مهمی دارند، ممکن است پماد یا قطره آنتی‌بیوتیکی تجویز کند.

در موارد مقاوم یا برخی انواع بلفاریت خلفی، گاهی آنتی‌بیوتیک خوراکی مانند داکسی‌سایکلین نیز تجویز می‌شود.

این داروها نباید خودسرانه مصرف شوند.

کنترل التهاب و بیماری زمینه‌ای

در التهاب شدید، پزشک ممکن است برای مدت محدود قطره یا پماد کورتونی تجویز کند.

در بعضی بیماران نیز داروهایی مانند سیکلوسپورین چشمی برای کنترل التهاب سطح چشم به کار می‌روند.

درمان روزاسه، درماتیت سبورئیک یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌تواند به کنترل علائم کمک کند.

اگر دمودکس عامل بیماری باشد، درمان اختصاصی لازم است.

درمان خانگی بلفاریت چشم ممکن است؟

بله. در بسیاری از موارد خفیف، مراقبت خانگی بخش اصلی کنترل التهاب پلک چشم است.

• می‌توانید یک پارچه تمیز و گرم را چند دقیقه روی چشم بسته قرار دهید تا پوسته‌ها و ترشحات نرم شوند.
• سپس لبه پلک را با روشی که پزشک یا داروساز توصیه کرده است به‌آرامی تمیز کنید. هنگام فعال‌بودن علائم نیز بهتر است از آرایش چشم و لنز تماسی خودداری کنید.
• اگر با چند روز مراقبت منظم علائم بهتر نشدند یا شدت گرفتند، معاینه پزشکی لازم است.

بیشتر بخوانید: پتوز یا افتادگی پلک

عوارض بلفاریت چشم در صورت عدم درمان

بلفاریت اغلب بیماری خطرناکی نیست، اما التهاب مزمن می‌تواند زمینه مشکلات دیگری را فراهم کند.

• گل مژه و شالازیون به‌دلیل درگیری یا انسداد غدد پلک بیشتر دیده می‌شوند.
• اختلال در چربی لایه اشکی نیز می‌تواند خشکی، سوزش یا حتی اشک‌ریزش بیش‌ از حد ایجاد کند.
• در بلفاریت طولانی‌مدت ممکن است مژه‌ها بریزند یا در جهت نامناسب رشد کنند و لبه پلک دچار اسکار شود.
• در موارد شدید، تماس مژه‌های منحرف یا التهاب مداوم می‌تواند قرنیه را تحریک یا زخمی کند.
• مشکلات جدی قرنیه و افت بینایی نادر هستند، اما امکان وقوع آن‌ها وجود دارد.

بهترین قطره برای بلفاریت چشم چیست؟

یک قطره مشخص را نمی‌توانیم برای همه افراد «بهترین قطره بلفاریت» بدانیم!

انتخاب دارو و قطره مناسب به علت بیماری و علائم شما بستگی دارد.

برای مثال، اشک مصنوعی می‌تواند خشکی و احساس تحریک را کاهش دهد، اما عفونت باکتریایی ممکن است به آنتی‌بیوتیک نیاز داشته باشد.

قطره‌های استروئیدی، آنتی‌بیوتیکی یا تنظیم‌کننده سیستم ایمنی فقط در شرایط مشخص استفاده می‌شوند و مصرف خودسرانه آن‌ها مناسب نیست.

بنابراین اگر به قطره نیاز دارید، پزشک پس از بررسی نوع بلفاریت، مناسب‌ترین گزینه را انتخاب می‌کند.