پوست، آینه‌ تغییرات بدن است و خوشحالی، غم، بیماری و بقیه حالات ما را منعکس می‌کند. اما گاهی این آینه، دچار ترک‌هایی می‌شود که که شاید بی‌درد باشند، اما اثرشان روی اعتمادبه‌نفس، عمیق‌تر از چیزی است که در نگاه اول به چشم می‌آید. بسیاری از ما این خطوط نازک و ظریف را روی شکم، ران، بازو یا حتی کمر خود تجربه کرده‌ایم. اما کمتر کسی می‌داند چرا ترک‌ پوستی به‌وجود می‌آید، چه چیزی آن‌ را تشدید می‌کند و مهم‌تر از همه، چطور می‌شود آن را از بین برد. ما در این متن به همین سوالات پاسخ می‌دهیم.

ترک پوستی یا استریا چیست؟

ترک پوستی یا استریا یا استرچ مارک، خطوط فرورفته و تغییر رنگ‌ داده‌ روی پوست هستند که معمولاً در نواحی شکم، سینه، ران، باسن یا بازو ظاهر می‌شوند. این خطوط، در اثر کشیدگی یا جمع‌شدن سریع پوست ایجاد می‌شوند و شایع‌ترین زمان بروز آن‌ها دوران بارداری، به‌ویژه در سه‌ماهه‌ آخر است.

ترک‌های پوستی دردناک یا خطرناک نیستند، اما بسیاری از افراد، ظاهر آن‌ها را دوست ندارند.

با گذشت زمان، ممکن است رنگشان کم‌رنگ‌تر شود، اما معمولاً به‌طور کامل از بین نمی‌روند.

این خطوط از نظر علمی، به انواع مختلف روبرا (قرمز)، آلبا (سفید) و گراویداروم (مربوط به بارداری) تقسیم‌بندی می‌شوند.

علائم و نشانه‌های استرچ مارک

علائم استرچ مارک معمولاً به‌صورت خطوط فرورفته یا برجسته روی پوست ظاهر می‌شوند که رنگ آن‌ها می‌تواند صورتی، قرمز، بنفش، آبی، قهوه‌ای یا حتی سیاه باشد.

در مراحل اولیه ایجاد، پوست در ناحیه‌ی درگیر، نازک، صاف و کمی دچار خارش می‌شوند. اما به‌تدریج خارش از بین رفته و این خطوط رنگ‌پریده‌تر و به نوارهای نقره‌ای یا سفید (استریا آلبا) تبدیل می‌شوند.

ترک‌های پوست معمولاً چند سانتی‌متر طول و بین ۱ تا ۱۰ میلی‌متر عرض دارند و اغلب در شکم، سینه، ران یا باسن دیده می‌شوند. در برخی موارد مانند مصرف طولانی کورتون یا سندرم کوشینگ، این خطوط گسترده‌ و عمیق‌تر می‌شوند.

جهت مشاوره درمان ترک پوستی، می‌توانید نوبت خود را رزرو کنید:

روش‌های درمان ترک پوستی

ترک‌های پوستی در بسیاری از افراد، به‌مرور زمان کم‌رنگ می‌شوند. با این‌حال، اگر ظاهر آن‌ها آزاردهنده باشد، می‌توان از روش‌های مختلف برای بهبود بافت و رنگ پوست استفاده کرد.

پس قدم اول در درمان استریا، تشخیص خطرناک بودن یا نبودن آن است که تنها با معاینه پزشک متخصص انجام می‌شود.

هیچ درمان قطعی برای ترک‌های پوستی وجود ندارد! اما برخی روش‌ها می‌توانند اثرشان را تا حد زیادی کاهش دهند. از جمله:

کرم‌های رتینوئیدی (مشتقات ویتامین A)

کرم‌هایی مانند ترتینوئین (Retin-A) با تحریک تولید کلاژن در پوست، به بازسازی بافت و کاهش عمق استرچ مارک‌های تازه کمک می‌کنند.

از رتینوئیدها تنها باید با نظر پزشک پوست و مو استفاده کنید زیرا ممکن است باعث خشکی یا تحریک پوست شود و در دوران بارداری و شیردهی باید از مصرف آن‌ها پرهیز کرد.

درمان با لیزر و نور

لیزر درمانی یکی از پرکاربردترین روش‌ها برای بهبود ظاهر ترک‌هاست.

انواع مختلف لیزر، از جمله لیزر CO2 فرکشنال یا پالس دای لیزر، با تحریک تولید کلاژن و بازسازی پوست، به‌تدریج رنگ ترک‌ها را یکنواخت‌تر می‌کنند.

 انتخاب نوع لیزر بسته به تشخیص پزشک، قدمت ترک‌ها، رنگ پوست و بودجه فرد است.

میکرونیدلینگ

در این روش، دستگاهی با سوزن‌های بسیار ریز، سطح پوست را تحریک می‌کند تا تولید کلاژن افزایش یابد. میکرونیدلینگ نسبت به لیزر برای پوست‌های تیره‌ مناسب‌تر است و خطر تغییر رنگ پوست را کاهش می‌دهد. معمولاً 3 تا 6 جلسه درمان برای رسیدن به نتیجه‌ مطلوب نیاز است.

درم ‌ابریژن

در این روش، لایه‌ سطحی پوست با دستگاهی مخصوص برداشته می‌شود تا پوست جدید و صاف‌تر جایگزین شود. بهبود کامل پوست چند هفته طول می‌کشد و ممکن است قرمزی یا تورم موقتی ایجاد شود.

درمان‌های طبیعی و خانگی ترک پوستی

درمان خانگی ترک پوستی، محدود و تدریجی است.

برخی ترکیبات مانند ژل آلوئه‌ورا، اسید هیالورونیک و گیاه سنتلا آسیاتیکا در بهبود بافت پوست نقش دارند.

ماساژ منظم این مواد روی نواحی دارای استریا می‌تواند خاصیت ارتجاعی پوست را تقویت کند.

علت بروز ترک پوستی چیست؟

ترک پوستی به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود که بسیاری از آن‌ها به‌شکل هم‌زمان بر ایجاد این ترک‌ها تاثیر می‌گذارند. در ادامه هرکدام از این علل را جداگانه بررسی می‌کنیم.

کشیدگی یا جمع‌شدن ناگهانی پوست

مهم‌ترین علت ترک پوستی، تغییر سریع در اندازه‌ بدن (چاقی و لاغری سریع) است.

وقتی پوست به‌طور ناگهانی کشیده یا جمع می‌شود، رشته‌های کلاژن و الاستین در لایه‌ میانی پوست پاره می‌شوند. این پارگی‌ها در هنگام ترمیم، به‌صورت خطوطی روی سطح پوست نمایان می‌گردند.

تغییرات هورمونی

افزایش هورمون کورتیزول که از غدد فوق کلیوی ترشح می‌شود، می‌تواند خاصیت کشسانی پوست را کاهش دهد. در نتیجه پوست دیگر در برابر کشش مقاوم نخواهد بود و احتمال بروز ترک‌ها بیشتر می‌شود.

این وضعیت معمولاً در بارداری، بلوغ یا مصرف داروهای هورمونی دیده می‌شود.

بارداری

در دوران بارداری به‌ویژه سه‌ماهه‌ آخر، پوست شکم به‌سرعت کشیده می‌شود.

تغییرات هورمونی و افزایش وزن هم‌زمان باعث می‌شوند که استریا گراویداروم (ترک‌های بارداری) در نواحی شکم، سینه و ران ظاهر شوند.

رشد سریع در نوجوانی

در دوران بلوغ، رشد ناگهانی قد و افزایش حجم بدن به‌خصوص در ناحیه‌ ران، باسن و سینه، باعث کشش بیش‌ازحد پوست و بروز ترک‌ پوستی می‌شود.

مصرف داروهای کورتونی

استفاده‌ طولانی از کرم‌ها یا داروهای حاوی کورتون باعث تضعیف بافت هم‌بند و کاهش تولید کلاژن می‌شود.

در نتیجه پوست نازک‌تر و مستعد ایجاد ترک‌های عمیق می‌گردد.

تمرینات بدن‌سازی و رشد سریع عضلات

در بدن‌سازان، رشد سریع حجم عضلات به‌ویژه در بازو و شانه، موجب کشش زیاد پوست و ایجاد خطوط می‌شود.

بیماری‌های زمینه‌ای

برخی اختلالات ژنتیکی یا هورمونی مانند سندرم کوشینگ و سندرم مارفان با افزایش فعالیت غدد فوق کلیوی یا کاهش انعطاف بافت‌ها، پوست را در برابر کشش آسیب‌پذیرتر می‌کنند.

 از بروز ترک پوستی می‌توان پیشگیری کرد؟

هیچ راه قطعی برای جلوگیری از ترک پوستی وجود ندارد، اما با رعایت چند نکته زیر می‌توانید احتمال بروز آن را کاهش داد.

• آب‌رسانی کافی مهم‌ترین عامل در حفظ سلامت پوست است؛ نوشیدن آب در طول روز باعث می‌شود پوست نرم‌تر و انعطاف‌پذیرتر بماند و در برابر کشش، مقاومت بیشتری نشان دهد.
• در مقابل، مصرف زیاد نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه و چای می‌تواند خطر ایجاد ترک را افزایش دهد، بنابراین باید با آب جبران شود.
• تغذیه‌ متعادل نیز نقش مهمی دارد؛ مصرف خوراکی‌های غنی از ویتامین‌های A ،C و D، روی و پروتئین مانند ماهی، مغزها، حبوبات، هویج و مرکبات، به تولید کلاژن و ترمیم بافت‌های پوستی کمک می‌کند.
• ورزش منظم هم با افزایش جریان خون و تحریک سنتز کلاژن، پوست را قوی‌تر و منعطف‌تر می‌سازد.
• مراقبت‌های موضعی با ترکیباتی مانند هیالورونیک اسید یا عصاره‌ گیاه سنتلا آسیاتیکا می‌تواند در بهبود خاصیت کشسانی پوست مؤثر باشد، به‌ویژه در دوران بارداری یا تغییرات سریع وزن. هرچند هیچ کرم یا روغنی تضمین مطلقی برای پیشگیری از استرچ مارک نیست؛ اما ترکیب این روش‌ها می‌تواند پوست را در برابر تغییرات شدید بدنی مقاوم‌تر کند.